Xosé Velo Mosquera

Nace en Celanova en 1916. Estudou no colexio dos Escolapios de Celanova, onde coincidiría con Celso Emilio Ferreiro, e sería un dos fundadores en 1932 das Mocedades Galeguistas de Celanova, un dos grupos máis activos da organización xuvenil do Partido Galeguista, e chegaría a ser membro do primeiro Consello Nacional da Federación de Mocedades Galeguistas, sendo elixido secretario xeral desta organización en 1935.

Nesta época comezaría a escribir poesía, chegando a publicar un poema titulado Alciprés na revista Nós, e editando xunto a Celso Emilio Ferreiro editaron o chamado Cartafol de poesía, que remitiron a xornalistas, intelectuais, amigos e familiares.

Tres días despois do golpe militar de xullo de 1936, é detido na comandancia militar de Celanova, negándose a entregar os arquivos cos nomes dos militantes das Mocedades. Foi liberado por influencia familiar, e en 1937 foi reclutado polo exército sublevado, tentando fuxir ao lado republicano en múltiples ocasións.

Despois da guerra trasladouse a Vigo, onde entrou en contacto con sectores da resistencia antifranquista e da guerrilla, sendo detido novamente en 1944 e encarcerado, primeiro en Vigo, e logo no cárcere da Coruña, obtendo a liberdade provisional tralo fin da II Guerra Mundial.

En 1948 fuxiu a Portugal e foi detido pola PIDE, a policía secreta do Estado Novo portugués, aínda que grazas á mediación do Unitarian Service e ao apoio do goberno de Rómulo Gallegos, puido trasladarse a Venezuela. En 1956 foi nomeado presidente do Lar Gallego de Caracas e, como delegado desta institución, participou activamente no Primeiro Congreso da Emigración Galega celebrado en Bos Aires.

En 1959 fundou o DRIL (Directorio Revolucionario Ibérico de Liberación) cun grupo de exiliados españois e portugueses. A principios de 1961 dirixiu o secuestro do trasatlántico Santa María, ao que renomearon Santa Liberdade, pretendendo denunciar internacionalmente as dúas ditaduras ibéricas. O goberno brasileiro acolleu aos secuestradores como refuxiados políticos, e Velo e o seu fillo Vítor, que tamén participara no secuestro, establecéronse en São Paulo. Nesta cidade fundou unha libraría (Nós) e logo unha editorial (Galiza Ceibe), pouco antes de morrer, dun cancro de pulmón, aos 55 anos de idade.

Extraído da web xosevelo.org

Moncho Valcarce, unha vida de activismo

Ramón Valcarce Vega (1935-1993), o “cura das Encrobas“, foi un sacerdote coruñés que se converteu en símbolo do agrarismo e da resistencia popular en Galicia.

No seu primeiro destino en Culleredo (1971), destacou por dar misa en galego, non cobrar polos sacramentos e acoller unha imprenta clandestina do Partido Comunista na súa reitoral. En setembro de 1974, foi detido en Betanzos nunha reunión clandestina, polo que estivo preso dúas semanas no cárcere da Coruña e despois dous meses confinado no Mosteiro de Poio.

Participou na creación de Fouce, a revista das Comisións Labregas e é militante da AN-PG (Asemblea Nacional- Popular Galega).

No ano 1977 convirtiuse no líder da resistencia veciñal contra Unión Fenosa, que pretendía expropiar o val da Encrobas a extracción  de lignito a ceo aberto, o que supoñía desaloxar 400 familias coas súas vivendas, leiras e modo de vida o que provoca o rexeitamento de todo o pobo. En agosto de 1976, ao berro de “a terra é nosa e non de Fenosa” maniféstanse unhas 5000 persoas polas rúas de A Coruña e son dispersadas pola policía. O 15 de febreiro de 1977 prodúcese a maior revolta agraria das últimas décadas . Neses enfrontamentos é detido Moncho Valcarce pero esa loita forzou á empresa a multiplicar as indemnizacións por 50.

Polo  seu activismo político e social, a xerarquía da Igrexa apartouno enviándoo a Salamanca en 1987. Finou de cancro en 1993, deixando un legado de total entrega aos máis débiles.

Mais info en https://monchovalcarce.org/

Creación da asociación de presos políticos no ano 1977

La Voz de Galicia 17 marzo 1977

Todos con condeas: Nicanor Acosta, Enrique Veira, Juan Romero, José Díaz López, David Álvarez Carballido, Juan Antonio Otero, Manuel Pillado, José María Díaz Blanco, Victor Solís Suárez, Julio Aneiros, Fernadno Miramontes, Antonio Ares, Josefa Varela, Vicente Couce, Antonio Silvar, Evaristo Mugico, Xaquín González, Emilio Aguilar e José Antonio Gaciño.

Ámote anarquista, poema de Claudio Rodriguez Fer

Fermoso poema de Claudoi Rodriguez Fer onde louba a loita heroica das mulleres da Atochas da Coruña: “Borráronas da historia e non obstante /setenta anos despois hai quen as ama./ Sardiñas para elas e unha libra de cereixas /vermellas como a súa primavera libertaria”

Ámote anarquista

Con abraio crían ás veces

que chegaría a xistir

a utopía libertaria

e ás vece s crían que non,

aínda con máis abraio…

Era entón a Galicia anarquista

unhas cantas vivendas obreiras

com o mapoulas moi abertas

nos barrios proletarios das Atochas,

unha casoupa clandestina en Cea

sobre as raíces do fento dentabrú,

unhas humildes moradas campesiñas

con liques de Badiña ou de Marselle,

onde non había moito que comer,

mais tampouco poder.

Seguir lendo →

Debates no cárcere

O mozo José Torregrosa fala dos debates feitos no cárcere entre os mozos presos nos anos setenta.

“El resto de la Comunidad, los humanos, seguimos tan animados como siempre. Uno de los últimos llegados [Eduardo Martínez, seguramente] completa el ciclo: es un forofo de la música moderna (Beatles, Rolling, etc.), con lo que las posibilidades de «contraste de pareceres» es inmensa. [De hecho, nos dio una charla sobre los Beatles, seguida de coloquio, donde se discutió el progresismo o no de este tipo de música frente a la canción protesta“

https://josetorregrosa.wordpress.com/2012/08/12/cartas-desde-mi-celda-21/

Sebastiana Vitales Gastón, anarquista valente

“Sebastiana Vitales Gastón, A Bastiana, nace en marzo de 1902 en Huesca. Aos 18 anos emigrou aos Estados Unidos, establecéndose en San Francisco. Nesta cidade coñeceu nun baile da Asociación Naturista Hispana, ao anarquista fisterrán, Francisco Ballón Pequeño, con quen casa. Ambos frecuentaban a colonia libertaria “Francisco Ferrer” de Stelton-Nueva Jersey. En 1933 a parella retornou á Península e, tras un tempo en Ansó, estableceuse na Coruña.

Pertenceu á Vangarda Feminina da FAI (Federación Anarquista Ibérica).Participou como oradora en varios mitins obreiros e a finais de 1935 acompañou a Federica Montseny na súa xira polo país, compartindo cartel con ela no cine Cuatros Caminos. Esta, no seu libro Impresiones de un viaje por Galicia, fala da súa seriedade e abnegación.

Seguir lendo →

O cárcere segundo Syra Alonso (III)

Estracto do libro “Diarios” de Syra Alonso onde describe aos presos no cárcere da Coruña, cando ía visitar ó seu home Francisco Miguel preso nos primiero meses do golpe de Estado do 1936.

“Hai naquel cuarto cincuenta prisioneros este homes encarcelados causabanme mais terror que os cadáveres esnaquizados que vin en Bastiagueiro; topdo teñen no seu rostro o berro angustioso dos seus compañeiros martirizados , o ruido xordo das tralladas  nas súas costas, a arcada do vómito que produce o aceite de ricino que lles subministraron como “alivio”. Todos teñen nos eus ollos o espanto do cruel martirio que os agarda. Algúns levan a camisa manchada de sangue, os ollos acesos e aboca inchada. Estou nun cemiterio sen a paz da morte”